Belgische expertise centraal in een mondiale wake-up call over klimaat en gezondheid
Drie Belgen hielpen een baanbrekend rapport vormgeven dat WHO en regeringen oproept klimaatverandering te behandelen als de gezondheidscrisis die het al is
Brussel, 21 mei 2026
Toen de Pan-Europese Commissie voor Klimaat en Gezondheid deze week haar Call to Action lanceerde op de Wereldgezondheidsvergadering in Genève, stonden drie Belgen centraal. Dr. Hans Kluge, WHO Regionaal Directeur voor Europa, richtte de onafhankelijke Commissie op. Professoren Hans Bruyninckx en Sandrine Dixson-Declève maakten deel uit van de 13 commissarissen, met tientallen jaren gecombineerde expertise in milieubeleid, klimaatwetenschap en duurzame economie. Hun boodschap aan België - en aan regeringen over heel Europa - is ondubbelzinnig: het venster om onomkeerbare schade te voorkomen wordt kleiner, en de kosten van wachten worden al betaald in mensenlevens.
Europa is de snelst opwarmende regio ter wereld, met temperaturen die stijgen met het dubbele van het mondiale gemiddelde. In de zomer van 2025 was bijna 70% van de circa 24.000 hittegerelateerde sterfgevallen in 854 Europese steden rechtstreeks toe te schrijven aan klimaatverandering. Elke dag sterven 1.700 mensen in de WHO Europese Regio vroegtijdig aan luchtvervuiling door verbranding van fossiele brandstoffen. De tijgermug - drager van dengue en chikungunya - rukt op naar het noorden en stelt jaarlijks bijna 5 miljoen mensen extra bloot aan infectierisico.
Tegen deze achtergrond doet de Call to Action van de Commissie 17 concrete aanbevelingen op vier domeinen: klimaatverandering behandelen als een bedreiging voor gezondheid en veiligheid; gezondheidssystemen klimaatbestendig maken; lokale klimaat-gezondheidscapaciteit in steden en gemeenten versterken; en de subsidies en financiering die de crisis aanjagen fundamenteel hervormen.
Op dat laatste punt zijn de cijfers schrijnend. Subsidies voor fossiele brandstoffen in de Europese WHO regio bedroegen in 2023 ongeveer 444 miljard euro. In sommige landen in de regio overtreffen deze subsidies de totale investeringen in gezondheid. De boodschap van de Commissie is direct: regeringen betalen om mensen ziek te maken en noemen dat energiebeleid.
„Klimaatverandering is tegelijk een veiligheidsbedreiging, een gezondheidscrisis en een economische tijdbom,” zei Dr. Hans Kluge, WHO Regionaal Directeur voor Europa. „Deze Commissie zegt duidelijk aan leiders: handel nu, zolang er nog een venster van preventieve actie bestaat.”
De Commissie roept ook WHO zelf op verder te gaan en eist formeel dat de Organisatie klimaatverandering uitroept tot een internationale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid - een primeur voor een orgaan van deze omvang, ingesteld door WHO’s eigen leiderschap.
Voor België heeft de call to action een bijzonder gewicht. Het eigen Belgische Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (CERAC) heeft aangetoond dat klimaatverandering een groeiende bedreiging vormt voor de Belgische veiligheid, stabiliteit en economische toekomst. België is niet gevrijwaard van de gezondheidsconsequenties die de Commissie beschrijft - het is er rechtstreeks aan blootgesteld.
„Dit rapport is geen waarschuwing over de toekomst,” zei Professor Hans Bruyninckx, Commissaris en voormalig Uitvoerend Directeur van het Europees Milieuagentschap. „Het is een beschrijving van wat er nu al gebeurt - met gezondheidssystemen, maatschappelijk en vooral met de meest kwetsbaren. De bewijzen worden ieder jaar duidelijker. Wat deze Commissie heeft gedaan, is dat bewijs vertalen in aanbevelingen die regeringen, inclusief die van België, niet langer kunnen uitstellen.”
De Call to Action van de Commissie confronteert ook het economische model dat de crisis mogelijk heeft gemaakt. Het BBP, zo stelt de Commissie, is de verkeerde maatstaf - het telt verbruik van fossiele brandstoffen als economische output terwijl het de gezondheidskosten van vervuiling, de economische last van klimaatrampen en het welzijn van toekomstige generaties volledig negeert. Nieuwe indicatoren die gezondheid, gelijkheid en milieuduurzaamheid weerspiegelen zijn nodig om regeringen te sturen en echte publieke verantwoording te bieden.
„De economische en gezondheidsargumenten om nu te handelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden,” zei Professor Sandrine Dixson-Declève, Erevoorzitter van de Club van Rome, Uitvoerend Voorzitter van Earth4All en Commissaris. „Investeren in preventie, schone energie, duurzame voedselsystemen en klimaatbestendige gezondheidsinfrastructuur is geen kostenpost. Het is de investering met het hoogste rendement die Europese regeringen kunnen doen. België beschikt over de expertise, de instellingen en de politieke traditie om hierin een voortrekkersrol te spelen. De vraag is of het daarvoor kiest.”
In de komende maanden zal de Commissie haar aanbevelingen presenteren aan ministers van Volksgezondheid, burgemeesters en het maatschappelijk middenveld in de regio. De Belgische regering behoort tot de regeringen die worden opgeroepen te handelen - op het gebied van subsidies, de weerbaarheid van het gezondheidsstelsel, de integratie van klimaatrisico in de nationale gezondheidsplanning en de invoering van welzijnsindicatoren die verder gaan dan het BBP.
De volledige Call to Action is beschikbaar op: https://www.who.int/europe/publications/m/item/pan-european-commission-on-climate-and-health--call-to-action
EINDE
Mediacontact: Bhanu Bhatnagar, WHO Regionaal Kantoor voor Europa: bbhatnagar@who.int
Noot voor redacteuren: De Pan-Europese Commissie voor Klimaat en Gezondheid werd in juni 2025 opgericht door Dr. Hans Kluge. Ze wordt voorgezeten door H.E. Katrín Jakobsdóttir, voormalig premier van IJsland, met Professor Sir Andy Haines van de London School of Hygiene and Tropical Medicine als Chief Scientific Advisor. Volledige samenstelling van de Commissie: https://www.who.int/docs/librariesprovider2/default-document-library/pecch-members.pdf